Arrosa koloreak ere zeregin garrantzitsua du. Ez da elementu estetiko soil gisa erabiltzen, baizik eta gorputzaren egoerak, emozioak eta beste pertsonekin ditugun harremanak esploratzeko modu gisa. Proiektuak arrosa kolorea bestetasunerako espazio gisa proposatzen du; hau da, desberdina den horretara edo erabat ezagutzen ez dugun horretara hurbiltzeko aukera gisa.
Lorategiaren kontzeptua ere zalantzan jartzen da. Ibarretxeri lorategia espazio antolatu, kontrolatu eta arau jakin batzuen mende dagoen eremu gisa behatzea interesatzen zaio. Horrela, lorategia botere-harremanez, gure ingurunea antolatzeko moduez eta geure gorputzak eta emozioak kontrolatzen saiatzeko joeraz hitz egiteko metafora bilakatzen da.
Proiektua PACAP 8 – Mystery School of Choreography programan garatutako materialetatik sortu zen. Programa Meg Stuartek zuzendu zuen, Ana Rocharekin batera. Ondoren, material horiek hainbat arte-egonalditan garatzen jarraitu dute. 2025ean, Oscilación ROSA Suitzako nazioarteko egonaldi baterako hautatua izan zen, eta han bere ikerketa koreografikoarekin jarraitu zuen.
Era berean, proiektua María Ibarretxek 2014az geroztik «bizitza–heriotza–bizitza» zikloari buruz garatzen duen ikerketarekin lotuta dago. Lan horretan, kolore eta egoera emozional desberdinak erabiltzen ditu eraldaketa, galera, memoria eta birsortze prozesuei buruz hausnartzeko. Oscilación ROSAk ikerketa-ildo horri jarraitzen dio, baina arreta berezia jartzen du arrosa kolorean, arrosetan, maitasunean eta misterioan.
Kulunka arrosa ez da dantza-lan bat soilik, baizik eta gorputzari, ahotsari, emozioei eta memoriari buruzko ikerketa artistiko bat. Arrosa-lorategiaren irudiaren bidez, María Ibarretxek alderdi fisikoa eta emozionala nahasten diren espazio bat sortzen du, maitasunaz, misterioaz, identitateaz, botereaz eta eraldaketaz hausnartzeko. Horrela, lorategiak hazi, aldatu eta etengabe berrinterpretatu daitekeen leku bizi baten moduan funtzionatzen du.
Ideia nagusia: proiektuak gorputza, ahotsa, arrosa kolorea eta arrosa-lorategia erabiltzen ditu, gure emozioak, oroitzapenak eta harremanak nola eraldatu eta esperientzia artistiko bihur daitezkeen esploratzeko.
María Ibarretxe del Val (Bilbo, 1977) arte eszenikoaren, zinemaren, soinu-instalazioen eta koreografiaren artean mugitzen den artista da. Bere praktika artistikoaren ezaugarrietako bat pantailarik gabeko esperientzia filmikoak sortzea da, gorputzari, ahotsari eta besteen parte-hartzeari protagonismoa emanez. 2002az geroztik, Sra. Polaroiska kolektiboko kidea da Alaitz Arenzanarekin batera. Aldi berean, beste artista batzuk lagundu eta haiekin elkarlanean aritzen da; izan ere, lankidetza-proiektuak dira haren lanaren eragile nagusietako bat. 2014az geroztik, halaber, bizitza–heriotza zikloei lotutako kromatismoei buruzko prozesu-proiektu bat garatzen du. Azken urteotan, prestakuntza- eta ikerketa-jarduera bizia izan du. 2025ean PACAP 8 MyS – Mystery School of Choreography programa egin zuen Forumdançan (Lisboa), Meg Stuartek eta Ana Rochak komisariatuta. Bertan, Doug Weiss, Gaya de Medeiros, Justin F. Kennedy, Keith Hennessy, Marcio Kerber Canabarro, María F. Scaroni, Mariana Tengner Barros, Mayfield Brooks, Sigal Zouk eta Xullajirekin ere trebatu zen. Aurretik, 2023an, Sofía Dias & Vítor Rorizek komisariatutako PACAP 6 programan parte hartu zuen, João Fiadeiro, Vera Mantero, Marcelo Evelin, Christine de Smedt eta Alex Cassalsekin, besteak beste, prestakuntza jasoz. 2022tik 2023ra bitartean, Pansori korear kantu tradizionalaren inguruko ikerketa koreografikoa garatu zuen Soohyun Moonekin Hego Korean, eta Iparraldeko hats tradizionalak eta garaikideak esploratu zituen Beñat Achiaryrekin batera. Bere prestakuntza-ibilbidean Alberto Cortés, Guillermo Weickert, Mark Tompkins, Jeremy Wade, Paul B. Preciado, Dominique Mercy, Simone Aughterlony, Gary Stevens, Bojana Kunst eta Pere Portabella bezalako figurekin egindako ikasketak ere nabarmentzen dira. 2001ean, Euskal Herriko BAI eta Basauriko Antzerki Eskolan Arte Dramatikoko diploma lortu zuenetik, etengabeko bilaketa garatu du. Aktore-zuzendaritza ikasi zuen Kubako EICTVn (2003); Kyudo japoniar arku-tiroa praktikatu zuen Sapporon eta Tottorin (2018); Ssireum borroka korearra, Seulen (2016); eta Espainiako Estatuko lehen Drag King tailerra egin zuen Vitorio Marzoukekin, Sevillako Endanza espazioan, 2003an. Hainbat sari jaso ditu: Bilboko Udalak eta Bilbaoarte Fundazioak emandako SOPLO saria (2021); Euskal Herriko sormen-jarduera onenari emandako Gure Artea saria (2017), Sra. Polaroiskarekin egindako lanagatik; Madrilgo Koreografia Lehiaketako lehen saria, Ruemaniak lanarekin (2013); Bizkaiko artistentzako ERTIBIL lehen saria, Sra. Polaroiskari emana (2012); Belgikako Circuit X – Sortzen ari diren koreografo onenak aitortza, Koen De Preterrekin batera (2011); eta Espainiako Kultura Ministerioaren INJUVE Ikus-entzunezko Saria, Sra. Polaroiskarekin (2003), besteak beste. Zuzendari, zuzendarikide eta sortzailekide gisa, estatuko nahiz nazioarteko espazioetan aurkeztutako lanak garatu ditu, besteak beste: Culturgest (Lisboa), Azkuna Zentroa (Bilbo), STUK (Lovaina), CCBerchem (Anberes), Reina Sofía Museoa (Madril), La Maison de la Danse (Lyon), Tanzhaus (Alemania), Mercat de les Flors (Bartzelona), MOVS (Madril), La Casa Encendida (Madril), House Mill (Londres), Seoul Art Dance Center (Hego Korea) eta Itonami Daisen Festival (Japonia). Bere azken lanen artean daude Abellu, Veronica R. Galán konpositorearekin lankidetzan sortua (2025); Astral on the Dancefloor eta Archives for Future Spells, PACAP 8 programaren amaierako piezak, Meg Stuarten zuzendaritzapean eta Ana Rocharen dramaturgiarekin sortuak (2025); Canciones de Oasis y Clorofila (2024); Vermelho Beats (2023); Kotohogi (2023); eta Green Songs. Pequeños exorcismos clorofílicos (2021). Bere lana hainbat erakundetako egonaldi eta beken bidez sustatu eta babestu dute: L’Abri (Geneva), Linha de Fuga (Coimbra), Forumdança (Lisboa), Azkuna Zentroa (Bilbo), ART OMI (AEB), Bilbaoarte Fundazioa, EREMUAK (Euskal Herria), SeMA Nanji Residency (Seul) eta Teatermaskinen (Suedia), besteak beste. Eusko Jaurlaritzaren, IBERESCENAren eta Espainiako Kultura Ministerioaren laguntzak ere jaso ditu Japonian, Mexikon eta Portugalen proiektuak garatzeko. Interprete eta aktore gisa, Sofía Dias & Vítor Roriz artisten dantza-lanetan parte hartu du —Ruido/Noise/Brut (2024)—, baita Mabi Revueltaren filmetan ere —La Stanza Dipinta (2023) eta Acromática (2018)—. PACAP 8ren barruan, Meg Stuart artistarekin ere kolaboratu zuen Sulphur Edges lanean (2025). Horrez gain, koreografo aritu da Víctor Iriarteren Sobre todo de noche (2022) filmean eta Nacho Vigalondoren A las 7:35 lanean, 2003ko Oscar sarietarako izendatutako filmean. Era berean, mugimendu-aholkulari gisa parte hartu du Oliver Laxeren Sirât filmaren aurreprodukzio-prozesuan.
